Mustafa Söğüt

Mustafa Söğüt

mustafa@avrasyanin-sesi.com

Yazarın tüm yazıları

Şair Yazar Mustafa Söğüt Köşe Yazısı: TAKLİDÎ İMANDAN UZAKLAŞIP HAKİKİ İMANA ERMEK İÇİN GAYRET ETMELİYİZ Şair Yazar Mustafa Söğüt Köşe Yazısı: TAKLİDÎ İMANDAN UZAKLAŞIP HAKİKİ İMANA ERMEK İÇİN GAYRET ETMELİYİZ

İman, yalnızca dilimizle söylediğimiz bir söz değil; kalbimizde taşıdığımız, aklımızla idrak ettiğimiz, ahlakımızla yaşattığımız ve davranışlarımızla ortaya koyduğumuz bir hakikattir.

İnsan hayatının en önemli meselelerinden biri, neye inandığını bilmesi, niçin inandığını sorgulaması ve inandığı değerleri hayatına ne ölçüde yansıttığının muhasebesini yapabilmesidir.

Bugün Müslüman toplumların üzerinde önemle durması gereken meselelerden biri de taklidî iman ile tahkikî iman arasındaki farkı doğru anlamak ve imanımızı hakiki manada güçlendirmek için gayret göstermektir.

Çünkü insanın Müslüman bir ailede dünyaya gelmesi, Müslüman bir toplumda yetişmesi, dinî kavramları bilmesi ve birtakım ibadetleri yerine getirmesi elbette kıymetlidir. Ancak bunların yanında, inancının hikmetini kavraması, Allah'a karşı sorumluluğunu idrak etmesi ve imanını güzel ahlakla bütünleştirmesi de son derece önemlidir.

Asıl mesele, Müslüman görünmekten öte, Allah'ın razı olacağı bir Müslüman olabilmek için samimiyetle çaba göstermektir.

TAKLİDÎ İMAN NEDİR, TAHKİKÎ İMAN NEDİR?

Taklidî iman, insanın çoğunlukla ailesinden, çevresinden ve içinde yaşadığı toplumdan öğrendiği inançları, bunların delilleri ve hikmetleri üzerinde yeterince düşünmeden benimsemesidir.

Elbette anne ve babamızdan öğrendiğimiz dinî değerler, çocukluk yıllarımızda kazandığımız güzel alışkanlıklar ve toplumumuzun bize aktardığı manevi miras son derece değerlidir.

Ancak imanımızı yalnızca alışkanlıklara ve çevremizde gördüklerimize dayandırmakla yetinmemeliyiz.

Tahkikî iman ise insanın inancını araştırarak, düşünerek, Allah'ın yarattığı kâinatı tefekkür ederek, Kur'an-ı Kerim'in mesajlarını anlamaya çalışarak ve öğrendiklerini içselleştirerek güçlendirmesidir.

Hakiki imanın hayatımızdaki karşılığı da bu inancın samimiyet, teslimiyet, güzel ahlak ve salih amellerle kendisini göstermesidir.

Bir insanın babası Müslüman diye Müslüman olması, annesi namaz kıldığı için namaz kılması veya çevresindeki insanlar oruç tuttuğu için oruç tutması güzel bir başlangıç olabilir.

Fakat insanın bir gün kendisine şu soruları da sorması gerekir:

Ben neden inanıyorum? Allah'a karşı sorumluluklarım nelerdir? Kıldığım namaz beni kötülüklerden uzaklaştırıyor mu? Tuttuğum oruç bana sabrı, merhameti ve nefis terbiyesini öğretiyor mu? Kur'an-ı Kerim'i yalnızca okumakla mı yetiniyorum, yoksa onun mesajlarını anlamaya ve yaşamaya da gayret ediyor muyum?

İşte insanın kendi imanını sorgulaması, eksiklerini görmesi ve daha iyi bir kul olabilmek için çabalaması manevi olgunlaşmanın önemli adımlarındandır.

İMAN SADECE DİLDE DEĞİL, KALPTE VE HAYATTA OLMALIDIR

Kur'an-ı Kerim'de Hucurât suresinin 14. ayetinde, iman ettiklerini söyleyen bazı bedevilere hitaben imanın henüz kalplerine yerleşmediği bildirilir.

Bu ayet, bizlere iman iddiasıyla imanın kalpte kökleşmesi arasındaki fark üzerinde düşünmemiz gerektiğini hatırlatmaktadır.

Çünkü gerçek anlamda iman, insanın yalnızca sözlerini değil, niyetlerini, düşüncelerini, kararlarını ve davranışlarını da etkilemelidir.

Allah'a inandığını söyleyen bir insan, Allah'ın her şeyi gördüğünü ve bildiğini de unutmamalıdır.

Ahirete inanan bir insan, yaptığı iyiliklerin ve kötülüklerin hesabını vereceğini düşünmelidir.

Kul hakkının önemini bilen bir insan, başkasının hakkını yemekten, insanlara haksızlık etmekten ve onların gönüllerini kırmaktan sakınmalıdır.

Peki, bizler günlük hayatımızda bu hassasiyetleri ne ölçüde taşıyoruz?

Dilimizde Allah'ın adı varken kalbimizde kibir, öfke, haset ve merhametsizlik barındırıyorsak kendimizi sorgulamamız gerekmez mi?

İbadetlerimizi yerine getirirken ticaretimizde dürüst davranmıyorsak, ailemizle ilişkilerimizde adaletli olmuyorsak, çevremizdeki insanlara tepeden bakıyorsak imanımızın davranışlarımıza yansıması konusunda eksikliklerimiz yok mudur?

Unutmayalım ki iman, insanı yalnızca ibadete değil; doğruluğa, adalete, merhamete, tevazuya ve güzel ahlaka da yöneltmelidir.

NAMAZ KILMAK KADAR NAMAZIN HİKMETİNİ ANLAMAK DA ÖNEMLİDİR

Namaz, İslam'ın temel ibadetlerinden biridir. Müminin Rabbiyle bağını güçlendiren, ona kulluğunu hatırlatan ve manevi hayatını düzenleyen büyük bir nimettir.

Ancak namazı yalnızca birtakım bedensel hareketlerden ibaret görmemeliyiz.

Namazın insanın kalbine, ahlakına ve yaşayışına da tesir etmesi gerekir.

Kur'an-ı Kerim'de Ankebût suresinin 45. ayetinde namazın insanı hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyduğu bildirilir.

O hâlde namaz kılan bir insanın yalandan, iftiradan, haksızlıktan, kul hakkından ve insanları incitmekten uzaklaşmak için daha fazla gayret göstermesi beklenir.

Namaz kıldığımız hâlde insanlara zulmediyorsak, kalp kırıyorsak, hakaret ediyorsak ve kibirle hareket ediyorsak namazın hayatımıza kazandırması gereken güzellikleri yeniden düşünmeliyiz.

Aynı şekilde oruç, yalnızca aç ve susuz kalmak değildir.

Oruç; nefsimizi terbiye etmeyi, sabretmeyi, nimetlerin kıymetini bilmeyi ve ihtiyaç sahiplerinin hâlini anlamayı da öğretmelidir.

Zekât ve sadaka ise yalnızca malımızdan bir miktar vermek değil; paylaşmayı, dayanışmayı ve sosyal sorumluluğu hayatımıza yerleştirmektir.

İbadetlerimiz şekil ile ruhu, kulluk ile ahlakı bir araya getirdiğinde hayatımızda daha derin bir anlam kazanır.

ALLAH'A YAKINLAŞMANIN YOLU GÜZEL AHLAKTAN DA GEÇER

Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.), güzel ahlakın en büyük örneklerinden biridir.

Onun hayatında merhamet, adalet, sabır, doğruluk, güvenilirlik, tevazu ve affedicilik önemli bir yer tutar.

Peygamber Efendimizin, Müslümanı diğer Müslümanların elinden ve dilinden güvende olduğu kimse olarak tarif etmesi, bizlere çok önemli bir ahlak ölçüsü sunmaktadır.

Burada hepimizin üzerinde düşünmesi gereken bir gerçek vardır.

Bir insanın çok ibadet ettiğini söylemesi, dinî konularda uzun uzun konuşması veya kendisini başkalarından daha dindar görmesi tek başına ahlaki olgunluğun göstergesi değildir.

Önemli olan, insanın davranışlarıyla da güzel bir örnek olabilmesidir.

Bir yetimin başını okşamak, ihtiyaç sahibi bir insanın derdine derman olmak, yaşlılara saygı göstermek, çocuklara sevgiyle yaklaşmak, hayvanlara merhamet etmek ve kimsenin hakkını yememek dinimizin bizlere öğrettiği değerler arasındadır.

Hakiki imanın güzellikleri, insanın ailesine, komşusuna, çalışma arkadaşına, hatta kendisiyle aynı düşüncede olmayan insanlara karşı sergilediği tutumda da görülmelidir.

Çünkü güzel ahlakla desteklenmeyen bir dindarlık anlayışı, insanın kendi içinde ciddi bir muhasebe yapmasını gerektirir.

KİBİR, GÖSTERİŞ VE BENLİK DUYGUSU İMANIMIZI ZEDELEMESİN

İnsanın manevi hayatında karşılaşabileceği en büyük tehlikelerden biri kibirdir.

Kibir, insanın kendisini başkalarından üstün görmesi, başkalarını küçümsemesi ve kendi eksiklerini fark edememesidir.

Ne yazık ki kimi zaman dinî bilgimizle, yaptığımız ibadetlerle veya toplum içerisindeki konumumuzla övünme yanlışına düşebiliriz.

Oysa imanımız güçlendikçe tevazumuzun da artması gerekir.

İnsan ne kadar çok öğrenirse bilmediği şeylerin de farkına varabilmelidir.

Ne kadar çok ibadet ederse Allah'a olan kulluk sorumluluğunu daha derinden hissetmelidir.

Ne kadar çok iyilik yaparsa bunu gösterişe dönüştürmekten sakınmalıdır.

Başkalarının kusurlarını araştırmak yerine kendi kusurlarımızı düzeltmeye çalışmak, manevi gelişimimizin önemli bir parçasıdır.

Bir insanın geçmişte hata yapmış olması, onun gelecekte güzel bir insan olamayacağı anlamına gelmez.

Tövbe kapısını açık tutan dinimizin mensupları olarak insanları küçük görmek yerine iyiliğe teşvik etmeli, kırmak yerine kazanmalı, dışlamak yerine doğruyu sevgiyle anlatabilmeliyiz.

İmanımızı başkalarına üstünlük kurmanın aracı değil, kendi nefsimizi terbiye etmenin vesilesi hâline getirmeliyiz.

KUR'AN-I KERİM'İ ANLAMADAN HAYATIMIZI TAM ANLAMIYLA ŞEKİLLENDİREMEYİZ

Kur'an-ı Kerim, Müslümanlar için hayat rehberidir.

Ancak bu rehberden gereği gibi faydalanabilmek için onu okumak kadar anlamaya ve üzerinde düşünmeye de önem vermeliyiz.

Kur'an-ı Kerim'in yalnızca özel günlerde, cenazelerde veya belirli zamanlarda hatırlanan bir kitap olarak kalmasına razı olmamalıyız.

Onun adalet, merhamet, doğruluk, emanet, sabır, yardımlaşma ve insan haklarına ilişkin mesajlarını günlük hayatımıza taşımalıyız.

Kur'an bize kul hakkını gözetmeyi öğretiyorsa ticaretimizde dürüst davranmalıyız.

Anne ve babaya iyiliği emrediyorsa aile bağlarımızı güçlendirmeliyiz.

İsraftan kaçınmayı öğretiyorsa nimetleri bilinçli tüketmeliyiz.

Adaleti emrediyorsa kendi aleyhimize bile olsa doğruluktan ayrılmamaya gayret etmeliyiz.

Kısacası Kur'an-ı Kerim'i sadece dilimizle değil, anlamaya çalışan aklımızla, hisseden kalbimizle ve iyiliğe yönelen davranışlarımızla da hayatımıza dâhil etmeliyiz.

HAKİKİ İMANA ULAŞMAK İÇİN ÖNCE KENDİMİZDEN BAŞLAMALIYIZ

Toplumumuzda zaman zaman ahlakın bozulduğundan, insanların birbirine güvenmediğinden, sevgisizliğin ve merhametsizliğin arttığından şikâyet ediyoruz.

Ancak çoğu zaman meseleleri değerlendirirken başkalarının yanlışlarını görmekte oldukça başarılı, kendi yanlışlarımızı fark etmekte ise isteksiz olabiliyoruz.

Hâlbuki toplumsal değişim, bireyin kendi hayatından başlamalıdır.

Daha dürüst bir toplum istiyorsak önce kendimiz dürüst olmalıyız.

Daha merhametli bir toplum istiyorsak önce kendi kalbimizde merhameti büyütmeliyiz.

İnsanların birbirine saygılı olmasını istiyorsak önce biz başkalarına saygı göstermeliyiz.

Kul hakkının gözetildiği bir toplum istiyorsak önce kendi üzerimizde bulunan hakların muhasebesini yapmalıyız.

Çocuklarımızın güzel ahlaklı yetişmesini istiyorsak onlara yalnızca nasihat vermekle yetinmeyip güzel örnek olmalıyız.

Çünkü çocuklar çoğu zaman söylediklerimizden çok yaptıklarımızdan etkilenirler.

Evinde sevgi göstermeyen, eşine ve çocuklarına kötü davranan, çevresindeki insanları küçümseyen bir kişinin yalnızca sözleriyle güzel ahlakı anlatması yeterli olmayacaktır.

İmanın topluma yansıması, öncelikle ailede, komşulukta, çalışma hayatında ve insan ilişkilerinde kendisini göstermelidir.

İMANIMIZI SORGULAMAKTAN DEĞİL, BİLGİSİZLİKTEN KORKMALIYIZ

İslam dini, insanı düşünmeye, akletmeye, öğrenmeye ve tefekkür etmeye davet eder.

Kâinattaki düzeni, insanın yaratılışını, hayatın anlamını ve ölüm gerçeğini düşünmek, insanın manevi dünyasını derinleştirebilir.

Bu nedenle inancımızla ilgili sorular sormaktan çekinmemeliyiz.

Bilmediğimiz konuları güvenilir kaynaklardan öğrenmeye gayret etmeliyiz.

Kur'an-ı Kerim'i, Peygamber Efendimizin sahih sünnetini ve İslam düşünce geleneğinin birikimini doğru anlamaya çalışmalıyız.

İman, yalnızca başkalarından duyduklarımızı tekrar etmekle sınırlı kalmamalıdır.

Bilinçli bir Müslüman, neye inandığını öğrenmeye, inancını anlamlandırmaya ve bu inancın sorumluluklarını taşımaya gayret eden insandır.

Elbette herkesin bilgi seviyesi, öğrenme imkânı ve manevi yolculuğu aynı değildir.

Bu nedenle hiç kimseyi inancının derinliği konusunda küçümsememeli veya yargılamamalıyız.

Her insan kendi imkânları ölçüsünde öğrenebilir, gelişebilir ve Allah'a yakınlaşmak için çaba gösterebilir.

Önemli olan, insanın kendisini yeterli görmeyip samimiyetle ilerlemeye devam etmesidir.

DÜNYANIN GEÇİCİ OLDUĞUNU UNUTMAMALIYIZ

İnsanoğlu dünya hayatında pek çok şeyin peşinden koşmaktadır.

Mal, mülk, makam, şöhret, itibar ve başarı elde etmek için büyük çabalar sarf ediyoruz.

Elbette çalışmak, üretmek, kazanmak ve insanlığa faydalı işler yapmak son derece kıymetlidir.

Ancak bütün bunları hayatımızın tek gayesi hâline getirmemeliyiz.

Çünkü dünya hayatı geçicidir.

Bugün sahip olduğumuz makamlar, unvanlar ve maddi imkânlar bir gün elimizden çıkacaktır.

Yanımızda götüremeyeceğimiz şeyler için birbirimizin kalbini kırmaya, hak yemeye, düşmanlık üretmeye ve hayatımızı hırsla tüketmeye değer mi?

İnsanın geride bırakacağı en değerli miraslardan biri güzel ahlakı, iyilikleri ve insanların gönüllerinde bıraktığı hayırlı izlerdir.

Dünya hayatında kazandığımız imkânları başkalarının hayatına dokunmak, iyilikleri çoğaltmak ve topluma faydalı olmak için kullanabiliyorsak gerçek anlamda önemli bir sorumluluğu yerine getirmiş oluruz.

Unutmayalım ki insanın büyüklüğü yalnızca sahip olduğu makamla, servetle veya unvanla değil; taşıdığı sorumluluk bilinciyle ve ortaya koyduğu güzel davranışlarla da ölçülür.

İMAN, MERHAMETİ VE KARDEŞLİĞİ BÜYÜTMELİDİR

Bugün toplumumuzun en fazla ihtiyaç duyduğu değerlerden biri sevgi, saygı ve kardeşliktir.

Farklı düşüncelere sahip olabiliriz. Hayata farklı pencerelerden bakabiliriz. Siyasi görüşlerimiz, yaşam biçimlerimiz ve kişisel tercihlerimiz birbirinden farklı olabilir.

Ancak bütün bu farklılıklar, birbirimizin insanlık onuruna saygı göstermemize engel olmamalıdır.

İnancımız bize adaleti, merhameti ve hakkaniyeti öğretiyorsa bunları yalnızca kendimize benzeyen insanlara karşı değil, herkese karşı gözetmeliyiz.

İnsanları inciterek, hakaret ederek, aşağılayarak ve kalplerini kırarak iyiliği temsil edemeyiz.

Din adına konuşurken dilimizin nezaketini, davranışlarımızın ölçüsünü ve kalbimizin merhametini kaybetmemeliyiz.

Peygamber Efendimizin insanlara yaklaşımındaki sabrı, merhameti ve güzel üslubu kendimize örnek almalıyız.

Toplumda birlik ve beraberliği güçlendirmek istiyorsak birbirimizin eksiklerini aramak yerine ortak iyiliklerde buluşmayı öğrenmeliyiz.

Yardımlaşmayı, dayanışmayı, paylaşmayı ve gönül kazanmayı hayatımızın merkezine yerleştirmeliyiz.

Çünkü hakiki iman, insanın kalbinde yalnızca bireysel bir huzur oluşturmakla kalmamalı; çevresine de güven, adalet ve iyilik olarak yansımalıdır.

HER GÜN KENDİ NEFSİMİZLE HESAPLAŞMALIYIZ

Bir gün sona erdiğinde kendimize şu soruları sormayı alışkanlık hâline getirebiliriz:

Bugün Allah'ın rızasına uygun hangi davranışları sergiledim?

Bugün bir insanın gönlünü kazandım mı?

Farkında olarak veya olmayarak birinin kalbini kırdım mı?

İşimi dürüst yaptım mı?

Bana emanet edilen sorumlulukları hakkıyla yerine getirdim mi?

İhtiyaç sahibi bir insana yardım edebildim mi?

Birine haksızlık ettiysem özür dileme ve hakkını iade etme cesareti gösterebildim mi?

Bugün kendimi geliştirmek, yeni bir şey öğrenmek ve daha iyi bir insan olmak için ne yaptım?

İşte bu soruların samimiyetle sorulması, insanın manevi hayatında önemli değişimlere vesile olabilir.

Çünkü kendi hatalarını görebilen insan, onları düzeltme imkânına da sahip olur.

Kendisini kusursuz gören insan ise çoğu zaman manevi gelişiminin önüne kendi eliyle engel koyar.

SON SÖZ: İMANIMIZ SÖZLERİMİZDE DEĞİL, HAYATIMIZDA DA GÖRÜLMELİDİR

Değerli okuyucularım;

Hepimiz insanız. Hatalarımız, kusurlarımız, eksikliklerimiz ve zaaflarımız var.

Hiçbirimiz kendimizi kusursuz göremeyiz.

Önemli olan, hatalarımızda ısrar etmemek, yanlışlarımızı fark etmek, tövbe etmek ve daha güzel bir insan olabilmek için gayret göstermektir.

Taklidî imandan tahkikî imana doğru ilerlemek, yalnızca daha fazla dinî bilgi edinmek değildir. Aynı zamanda kalbimizi arındırmak, nefsimizi terbiye etmek, ahlakımızı güzelleştirmek ve Allah'a karşı sorumluluklarımızı daha bilinçli yerine getirmeye çalışmaktır.

İmanımızı bir gösteriş vesilesi yapmayalım.

Dindarlığımızı başkalarını yargılamak için kullanmayalım.

İbadetlerimizi yalnızca alışkanlık olarak görmeyelim.

Kur'an-ı Kerim'i okuyalım, anlamaya çalışalım ve hayatımıza rehber edinelim.

Peygamber Efendimizin güzel ahlakını öğrenelim ve yaşayalım.

Yetimin, öksüzün, yoksulun ve mazlumun yanında olalım.

Anne babamızın, eşimizin, çocuklarımızın, komşularımızın ve bütün insanların haklarına saygı gösterelim.

Kalp kırmaktan sakınalım. Gönül yapmaya çalışalım.

Kibirden uzaklaşıp tevazuyu benimseyelim.

Gösterişten uzaklaşıp samimiyete yönelelim.

Haksızlıktan uzaklaşıp adaleti savunalım.

Nefretten uzaklaşıp sevgiyi, merhameti ve kardeşliği çoğaltalım.

Çünkü hakiki imana yönelen insan, yalnızca kendisinin iyi bir kul olması için değil, yaşadığı dünyada iyiliğin çoğalması için de çaba göstermelidir.

Unutmayalım ki dinimiz bize yalnızca nasıl ibadet edeceğimizi değil, nasıl bir insan olmamız gerektiğini de öğretmektedir.

Bir Müslümanın imanının güzelliği, dürüstlüğünde, merhametinde, adaletinde, güvenilirliğinde ve insanlara karşı sergilediği güzel davranışlarda da kendisini göstermelidir.

O hâlde geliniz, hep birlikte kendi nefsimizden başlayarak imanımızı güçlendirelim.

Daha bilinçli inanalım.

Daha samimi ibadet edelim.

Daha güzel ahlaklı olalım.

Daha fazla iyilik yapalım.

Daha az kalp kıralım.

Daha çok gönül kazanalım.

Ve her şeyden önemlisi, Allah'ın rızasını hayatımızın merkezinde tutmaya gayret edelim.

Zira asıl kazanç, insanların gözünde büyük görünmek değil; Allah katında değerli bir kul olabilmek için samimiyetle yaşamaktır.

Rabbim bizlere imanımızı bilgiyle, tefekkürle, ibadetle ve güzel ahlakla kuvvetlendirmeyi nasip eylesin.

Kalplerimizi kibirden, gösterişten, hasetten, kinden ve merhametsizlikten korusun.

Bizleri sözünde doğru, özünde samimi, davranışlarında adaletli, insanlara karşı merhametli kullarından eylesin.

Taklidî imanla yetinmeyip tahkikî iman yolunda ilerleyen, imanını hayatına yansıtan ve hakiki kulluk bilincine ulaşmak için gayret eden insanlardan olabilmek duasıyla...

Mustafa Söğüt
Şair – Yazar
Avrasya'nın Sesi Haber Sitesi İmtiyaz Sahibi

Yorum yaz

Yorumu gönder

UYARI: Bu içeriğe yorum yazarak Topluluk Kuralları'nı kabul etmiş bulunuyor ve bu alana yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.